استوى الماء و الخشبة ، و جاء البرد و الطَّيالسة و لو تركت النّافة و فصيلها ( 1 ) لرضعها ، اى مع الخشبة و مع الطَّيالسة و مع فصيلها ، و معنى آن باشد كه : شما [ و ] ( 2 ) معبودان شما به يك جاى بنشينى و دست يكى كنى و كار خود بسگالى و بسازى . و وجه دگر آن كه : فعلى ( 3 ) را اضمار بايد كردن كه حال اقتضاى او كند ، من قولك : و ادعوا شركاء كم . و در مصحف ابىّ همچنين است ، و حذف اين فعل در اين جاى روا باشد براى آن كه در كلام دليل است بر حذف او ، چنان كه شاعر گفت : علَّفتها تبنا و ماء باردا اى ، [ و ] ( 4 ) سقيتها ماء باردا ، براى آن كه تعليف در باب آب دادن مستعمل نباشد ، و قال ( 5 ) آخر [ 153 - پ ] : شرّاب البان و تمر و اقط و شرب ، جز در لبن ( 6 ) نبود در تمر و اقط نباشد ، و تقدير بايد كردن كه : اكّال تمر و اقط ، [ و اين طريقى است كه در دگر جاى تقرير ] ( 7 ) كرده‌ايم و جملهء قرّاء ، * ( شُرَكاءَكُمْ ) * ، به نصب خواندند عطفا على قوله : * ( أَمْرَكُمْ ) * يا به « واو » ( 8 ) مع ، يا به تقدير فعلى مضمر چنان كه گفته شد . و يعقوب خواند در شاذّ [ و ] ( 9 ) حسن بصرى و عيسى و سلَّام و اين ابي اسحاق : و شركاؤكم ، [ به رفع عطفا على الضّمير في قوله : فاجمعوا ، و التّقدير : فاجمعوا امركم انتم و شركائكم ] ( 10 ) و معنى آن كه : شما [ و ] ( 11 ) معبودان شما به يك جاى اعداد كنى و بسازى كار خود را . زجّاج گفت : اين روا نبودى اگر نه آنستى ( 12 ) كه در ميان ايشان اسمى در اوفتاد كه مفعول است ، و الَّا روا نبودى عطف كردن اسم ظاهر را بر مضير متّصل كه الَّا با ضمير منفصل باز آرند ، و همچنين در ضمير مستكنّ ، چنان كه حق تعالى گفت : إِنَّه يَراكُمْ هُوَ وَقَبِيلُه . . . ( 13 ) ، و قال : اسْكُنْ أَنْتَ وَزَوْجُكَ ( 14 ) الْجَنَّةَ . . . ( 15 ) ، فَاذْهَبْ أَنْتَ وَرَبُّكَ . . . ( 16 ) .

--> ( 1 ) . اساس : فصلها ، به قياس با نسخهء آو ، تصحيح شد . ( 11 - 10 - 9 - 7 - 4 - 2 ) . اساس : ندارد ، آز آو ، افزوده شد . ( 3 ) . آو ، آج ، بم ، لب ، آز : فعل . ( 5 ) . آو ، آج ، بم ، لب ، آز : قول . ( 6 ) . آو ، آج ، بم ، لب ، آز : آب . ( 8 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مل به معنى . ( 12 ) . آو ، آج ، بم ، مل ، لب ، آز : ندانستى . ( 13 ) . سورهء اعراف ( 7 ) آيهء 27 . ( 14 ) . اساس : زوجك ، به قياس با نسخهء آو ، با توجّه به متن قرآن مجيد ، تصحيح شد . ( 15 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 35 . ( 16 ) . سورهء مائده ( 5 ) آيهء 24 .